Sau bài “Bi kịch từ sự nuông chiều và Khi di sản trở thành gánh nặng tình thân”, tôi nhận được cuộc gọi từ Hoa Kỳ của một người chị thân yêu, chị nói rằng tôi viết chính câu chuyện của nhà chị nhưng thực ra đây không phải là câu chuyện của nhà chị, mà là câu chuyện tôi góp nhặt được trong quá trình hành nghề. Bên cạnh đó, tôi còn chia sẻ thêm cho chị một câu chuyện do chính tôi chứng kiến, mà sự tương đồng của nó gần như 95% với hoàn cảnh gia đinh của chị. Câu chuyện đó như sau:

🌧️ MỘT KÝ ỨC BUỒN KHÔNG THỂ QUÊN

Trong một lần công tác cùng đồng nghiệp, hỗ trợ Thừa phát lại lập vi bằng ghi nhận việc giao nhận tiền và giao nhà. Một cảnh đời khiến tôi day dứt đến tận bây giờ.

-      Trước cửa một căn nhà nhỏ, một nhóm người cho vay, đầy hình xâm trổ đang ngồi chờ. Họ chờ không phải để thỏa thuận, mà để nhận số tiền cuối cùng, số tiền bán căn nhà của một bà cụ già đã gần như kiệt sức.

-      Bà đứng run run trên nền gạch cũ, ký vào tờ giấy chuyển nhượng. Ký xong, bà thở dài giao nhà, tiền để đó chụp hình lập vi bằng, bà không được nhận mà do nhóm cho vay nhận. Ánh mắt bà nhìn xa xăm như muốn níu lại chút gì đã mất! Rồi bà nói với chúng tôi trong giọng nghẹn ngào:

“Nó là con cầu, con khẩn của tôi… Nhà có năm đứa con gái, chỉ mình nó là con trai út. Hồi nhỏ vợ chồng tôi thương nó lắm, chiều nó lắm… Rồi nó nghe bạn bè, mê cờ bạc, bóng đá, tiền bạc kiếm được không đủ đổ vào mấy thứ đó. Giờ thì không còn gì nữa rồi…”

Các chị của nó đã bỏ mặc, không còn giữ liên hệ với đứa em trai từng được cả nhà yêu thương. Còn bà, đây là lần cuối cùng phải bán luôn căn nhà nhỏ này để trả nợ cho con.

Và cay đắng nhất: Bán xong bà không biết phải đi đâu.

Nhóm người cho vay nhận tiền rồi rời đi, lạnh lùng và dứt khoát. Chủ mới kéo cửa lại, tiếng “cách” khô khốc của ổ khóa vang lên, một âm thanh nhỏ bé nhưng như xé toạc không gian, như nện thẳng vào ngực người nghe. Cánh cửa khép lại, nhưng đau đớn thay, không phải để bảo vệ, mà để đánh dấu khoảnh khắc bà mất đi nơi nương náu cuối cùng của cuộc đời mình. Và tiếng “cách” ấy, tưởng chỉ là âm thanh của kim loại, lại trở thành dấu mốc chấm dứt một quãng đời, mở ra khoảng trống vô biên nơi hy vọng vừa tắt lịm.

Bà cụ đứng đó, nhỏ bé và lạc lõng giữa vỉa hè.

Tôi nhìn mà lòng như thắt lại, đau đến mức có những cơn co bóp vụt qua trong bụng, cảm giác bất lực trước nỗi khổ của một đời người.

🧱 Khi tình thương mù quáng trở thành vòng xoáy

Trong rất nhiều gia đình Việt, con trai thường được xem như báu vật. Tình thương, niềm tin, kỳ vọng, tất cả dồn về một phía và duy nhất.

Nhưng khác với ý muốn của cha mẹ, người con trai ấy lớn lên trong sự nuông chiều, thiếu kỷ luật, thiếu sự rèn luyện. Và khi sa vào rượu chè, cờ bạc, chính gia đình phải gồng gánh hậu quả.

-      Thương thì nhiều, nhưng dạy thì nó không nghe – lại thôi.

-      Kỳ vọng thì lớn, nhưng thực tế lại quá xa vời.

-      Bi kịch không phải là không ai nhìn thấy trước.

-      Bi kịch nằm ở chỗ… không ai dám đối diện và dừng nó lại.

🧬 “CON TRAI NỐI DÕI” – một hủ tục vẫn âm ỉ

Trong văn hoá truyền thống, con trai thường được coi là người nối dõi tông đường (riêng tôi, tôi nhìn thấy có nhiều tông không đáng nối) và là niềm tự hào của gia đình. Điều này không sai trong bản chất, nhưng lại trở thành gánh nặng khi bị tuyệt đối hóa.

Vì quan niệm ấy, nhiều điều đáng buồn vẫn tiếp diễn:

-      Con trai được ưu tiên, được bảo vệ dù sai đến đâu.

-      Con gái bị xem nhẹ, dù họ mới là những người hy sinh và vững vàng nhất.

-      Cha mẹ sẵn sàng bán cả tài sản để “cứu” con trai, dù chính con không muốn cứu bản thân.

Câu chuyện của Bà cụ là câu chuyện thật, là câu chuyện mà khi chúng ta ngồi lại, nhìn xung quanh sẽ thấy đâu đó, gần nhà mình cũng có trường hợp tương tự…

💔 Chúng ta đã mất đi những gì?

-      Gia đình mất đi tài sản cuối cùng.

-      Bà mẹ mất đi nơi nương thân.

-      Các chị em mất đi người em mà họ từng yêu thương.

-      Và người con trai, dù là nguyên nhân, cũng bị chính thói quen cờ bạc bóp nghẹt tương lai.

-      Không ai thắng trong câu chuyện này.

-      Tất cả đều thua.

-      Và phần lớn thua bởi những niềm tin cũ kỹ mà xã hội chưa đủ mạnh mẽ để thay đổi.

🌱 Mong một ngày…

Mong một ngày, tình thương không bị bóp méo bởi tư tưởng “phải có con trai”.
Mong một ngày, con cái, dù trai hay gái đều được dạy về trách nhiệm, kỷ luật, sự biết ơn.

Mong một ngày, cha mẹ không phải bán đến căn nhà cuối cùng để trả giá cho những sai lầm lặp đi lặp lại của con.

Bởi sau cùng, giá trị của một người không nằm ở giới tính, mà ở nhân cách và hành động của họ.

Một ký ức buồn!